Nacht van de Geschiedenis in het Rijksmuseum

Op 28 oktober moet jij in het Rijksmuseum zijn! Waarom? Dit jaar is het thema van de nacht van de Geschiedenis; geluk!

Al eeuwen zijn wij mensen op zoek naar wat geluk nu precies is, door de jaren heen is het concept meerdere malen veranderd, wat maakt de mens nu echt gelukkig? En waarin is dit verbonden met kunst en cultuur door de eeuwen heen?

Reni Eddo-Lodge en Anousha Nuzme

Je wordt door onder andere Reni Eddo-Lodge en Anousha Nuzme meegenomen in de vraag, hoe mensen van kleur hun geluk vinden in een witte wereld. Omdat de nacht van de Geschiedenis niets zou zijn zonder geschiedenis, nemen zijn zo wel het verleden als heden met je onder de loep.

Dat is nog lang niet alles… Aan connectie zoeken tussen kunst, cultuur en geluk schaadt het niet. Met een divers programma komt ook Auke Kok aan het woord die de verhouding tussen voetbal en geluk belicht. En niemand minder dan Willemijn van Dijk laat ons zien hoe juist nu, oude wijsheden over geluk belangrijker dan ooit zijn!

Voortreffelijke afsluiting

Als klapper op de vuurpijl is de nacht van de Geschiedenis dan ook dé afsluiter van de maand van de geschiedenis… Wat deze nacht tot voortreffelijke afsluiting maakt van Nederlands grootste historische evenement.

Niet niks he?!

Meer info

Op zoek naar het volledige programma? Meer info of gewoon maar direct die tickets bestellen? Die vind je hier: https://www.rijksmuseum.nl/nl/nacht-van-de-geschiedenis/info-en-tickets

Uitreiking El Hizjra Literatuurprijs – Nacht van de Arabische Literatuur

El Hizjra centrum voor Arabische kunst en cultuur organiseert op zaterdag 9 december haar 25-jarige jubileum tijdens de tweede editie van de ‘Nacht van de Arabische Literatuur’: een jong, kleurrijk en stimulerend literair-cultureel festival rondom de El Hizjra Literatuurprijsuitreiking. Centraal staat de kracht van het woord, de verbinding van culturen, gedeelde waarden en frisse, constructieve perspectieven op artistiek, politiek en maatschappelijk vlak. Het festival vindt wederom plaats en in samenwerking met De Nieuwe Liefde, aan de Da Costakade 102 in Amsterdam.

Programma

Hoeveel weet jij eigenlijk over kunst en literatuur uit de Arabische wereld? De mooie dingen uit deze rijke cultuur blijven vaak onderbelicht. Tijdens de ‘Nacht van de Arabische Literatuur’ kun je je van begin van de avond tot middernacht onderdompelen in een Arabisch festival met heerlijk eten, debat, muziek en een Arabische souk die begint in de ontvangsthal en serre op de begane grond en doorloopt in de foyer op de eerste verdieping. Qua omlijsting waant de bezoeker zich op het bekende Djemaa el Fna (het centrale marktplein in Marrakech) met kraampjes voor henna tattoos, kalligrafie, sieraden, verhalenvertellers, boeken, muziek, Marokkaanse thee en heerlijk eten.

Schrijvers, denkers, columnisten, journalisten, opiniemakers, uitgevers en kunst- en cultuurliefhebbers uit Nederland en correspondenten uit de Arabische wereld kunnen elkaar ontmoeten en inspireren. Natuurlijk is er ruimte voor discussie en zelfreflectie, bijvoorbeeld middels het gemodereerde panelgesprek of aan de bar.

Uniek initiatief

De jaarlijkse El Hizjra Literatuurprijs is een uniek initiatief dat elders in Europa navolging heeft gekregen. Pers, publiek, uitgevers en beleidsmakers beschouwen het als een prestigieuze prijs die garant staat voor de ontdekking van jong schrijftalent met een biculturele achtergrond. Een podiumplaats vormt regelmatig de springplank naar een literaire loopbaan. Succesvolle voorbeelden zijn Abdelkader Benali, Mustafa Stitou, Murat Isik, Lamia Mokaddam, Mohammed Benzakour, Said El Haji en Mounir Samuel.

Hou je van schrijven en ambieer je een groter publiek voor jouw werk? Doe dan mee aan de El Hizjra Literatuurprijs, de enige literaire prijs voor proza en poëzie van kleurrijk talent in Nederland en Vlaanderen! In 2017 vieren we ons 25-jarig jubileum en kijken we terug op een bevlogen periode.

Voorproefje?

Vorig jaar won Amal Souiki uit Breda de prijs voor poëzie met haar gedicht ‘Je vertelde me wat ik moest doen’. De Vlaamse Rashif El Kaoui won overtuigend in de categorie proza met zijn verhaal ‘Madame Assorti’. Het leverde hem een aardig portret op in De Correspondent. Een impressie van de El Hizjra Literatuurprijsuitreiking 2016 tijdens de Nacht van de Arabische Literatuur vind je hieronder.

 

Literaire Iftar 2017 (UITVERKOCHT)- zaterdag 24 juni

Literaire Iftar (UITVERKOCHT)
24 juni 20:00 uur
Cafe CASA SOFIA, Ottho Helderingstraat 3 Amsterdam
RSVP (verplicht!) info@elhizjra.nl

Wij beloven u, voordrachten van jonge dichterslive muziek en lekkere hapjes. Wij gaan vrolijk verder waar we vorige jaar, toen nog in het nieuwe pand van Boekhandel Scheltema, gebleven waren. Op 24 juni organiseert El Hizjra, centrum voor Arabische kunst en literatuur, een veelzijdige Literaire Iftar deze vindt plaats in Amsterdam Slotervaart. De avond zal geleidt worden door de journaliste Naeeda Aurangzeb, presentator van het radio 1 programma Bureau Buitenland. Vervolgens neemt Naeeda ons mee op reis naar de top 3 gedichten aller tijden. Waar zal dat ons brengen….

Poëzie, muziek en eten

Naast de voordrachten van de debutanten en een optreden van columniste Yasmina Aboutaleb (columniste Parool), L-DeepGokhan Aksoy enLamia Makkadem (winnaar poëzie El Hizjra Literatuurprijs), is er livemuziek van Hassan Benhammou op de eeuwenoude ud. De avond wordt afgesloten met een Iftar-diner verzorgd door verschillende koks. Kortom, een literaire en culinaire avond om niet snel te vergeten!

Over El Hizjra

El Hizjra werd 1987 opgericht met als doel een artistieke brug te slaan tussen de westerse en oosterse wereld. Hiermee is het een van de eerste multiculturele organisaties die zich inzet voor het culturele erfgoed van migranten. Sinds 1992 wordt jaarlijks de El Hizjra Literatuurprijs uitgereikt.

Over Lamia Makaddem

Lamia Makaddam studeerde Arabische taal- en letterkunde in Tunesië. Ze woont sinds 1998 in Nederland en werkte als journalist bij de afdeling Arabisch van de Wereldomroep. In 2001 won ze de El Hizjra Literatuurprijs. Ze debuteerde met de bundel Ta’m al- fâkiha al-shatawiyya (De smaak van winterappel, 2007). In 2015 verscheen haar tweed boek: einde gedicht bij Dar Afaq, Cairo.

Over Yasmina Aboutaleb

Yasmina Aboutaleb is freelance journalist en columnist. Haar columns over Amsterdam verschijnen elke vrijdag in Het Parool. Verder schrijft ze o.a. voor NRC Handelsblad, Vrij Nederland en OneWorld. Haar onlangs verschenen columnbundel ‘Dit maak je nooit meer mee’ ligt nu in de boekhandel.

 

Radicaal Schrijven – donderdag 13 april

Donderdag 13 april

OH3 | El Hizjra
Otto Heldringstraat 3
Amsterdam

13:00 Inloop | Foto expositie ‘The Other Side’
14:00 Start slotdebat Radicaal Schrijven – Keynote speaker
14:15 Debat met panelleden & Voordrachten finalisten schrijfwedstrijd – Juryberaad o.l.v. Abdelkader Benali
16:00 Prijsuitreiking schrijfwedstrijd
16:15 Netwerkborrel

Aanmelden: info@elhizjra.nl

Radicalisme en Poëzie

El Hizjra daagt jongeren uit tot radicalisme.
Literatuur is een vrijplaats voor radicale gedachten, gevoelens en inzichten. Het vrije woord wordt echter weinig benut binnen het maatschappelijk debat. El Hizjra benut deze ruimte en geeft jongeren publiekelijk een stem.

Op donderdagmiddag 13 april 2017 vindt in Amsterdam op locatie van OH3 de slotbijeenkomst plaats van het project ‘Radicaal Schrijven’, dat El Hizjra realiseerde i.s.m. het Etty Hillesum Lyceum te Deventer, het Comenius Lyceum te Amsterdam en het Avicenna College te Rotterdam. De middag staat in het teken van jeugdig radicalisme en idealen. Wat vinden jongeren zélf radicaal en hoe ver willen zij gaan voor hun idealen? strookt dat met het overwegend negatieve beeld dat de media schetst van jeugdig radicalisme? Welke rol kan literatuur hierin spelen?

Tijdens het project ‘Radicaal Schrijven’ volgden de deelnemende leerlingen een op het onderwerp afgestemde schrijfworkshop van Abdelkader Benali of Meltem Halaceli.

Deelname aan de schrijfwedstrijd en het debat op 13 april biedt jongeren letterlijk een podium om hun uiteenlopende visies en idealen te delen en een plek te geven.

Voor aanvang van de slotbijeenkomst kunt u de foto expositie ‘The Other Side’ van Dalal El Ouariachi bekijken. Tijdens het debat gaat een aantal jongeren van de genoemde scholen met elkaar én interessante panelleden in debat. Vervolgens kunt u genieten van voordrachten van de finalisten van de ‘Radicaal Schrijven’ schrijfwedstrijd en een spoken word optreden van Siham Amgar, winnares van de El Hizjra Literatuurprijswinnares 2014. Juryvoorzitter Abdelkader Benali maakt hierna de winnaars van de schrijfwedstrijd bekend. De bijeenkomst eindigt met een netwerkborrel.

Tot dan!

The Other Side – vrijdag 7 april

Door de reikwijdte van de verhalen die we consumeren te verbreden, kunnen wij van elkaar leren en elkaar inspireren.

Foto expositie ‘The other side’ (Amsterdamse moslims vanuit hun eigen perspectief)
vrijdag 7 april 16:00-18:00
OH3, Ottho Heldringstraat 3, Amsterdam

Vrijdag 7 april zal Dalal El Ouariachi haar fotoserie ‘The Other Side’ exposeren bij El Hizjra. Een reeks portretten van diverse moslims worden met deze serie gekoppeld aan persoonlijke verhalen.

Ben jij benieuwd naar nieuwe verhalen? Naar welke koranverzen inspirerend zijn voor diverse moslims? Of hoe deze verzen gekoppeld worden aan het dagelijks leven en in praktijk worden gebracht? Dat vertellen wij je tijdens deze de opening van deze Unique 9-serie.

THE OTHER SIDE

‘’When we hear the same story over and over again, it becomes the only story we ever believe.’’ – Romanschrijfster Chimamanda Adichie

Wanneer wij een verhaal herhaaldelijk zien of horen, wordt dat eenzijdige verhaal het enige verhaal dat wij kennen. Deze verhalen creëren stereotypes die de waardigheid van volkeren, groepen en/of individuen afnemen. Er is altijd meer dan dat ene verhaal over andere mensen, religies en culturen.

Door de reikwijdte van de verhalen die we consumeren te verbreden, kunnen wij van elkaar leren en elkaar inspireren.

In de fotoserie: The Other Side, van Dalal El Ouariachi,wordt er dieper ingegaan op het verhaal van diverse moslims vanuit hun eigen perspectief en eigen beleving. Welke rol speelt de islam in jouw leven? Welk(e) vers(en) uit de Koran vind je belangrijk of inspirerend? Welke lessen haal je hieruit en hoe koppel je dit aan het dagelijks leven? Dit zijn vragen die beantwoord worden aan de hand van een reeks portretten gekoppeld aan persoonlijke verhalen.

‘’We must learn to unlearn these perpetuated stereotypes in order to allow ourselves to see that there is more than this one narrative. To anything, really.’’ – Chimamanda Adichie

https://www.dalalelou.com/ theotherside/

De verrassing van het schrijven

Interview met Said El Haji

 

Elke maand zoeken we een oud-finalist van de El Hizjra Literatuurprijs op. Hoe is het hen vergaan na het meedoen aan de prijs? Welke rol speelt schrijven in hun leven?

 

Door: Esra Dede
Foto: © An-Sofie Kesteleyn

 

Said El Haji (1976, Marokko) heeft meegedaan aan de El Hizjra literatuurwedstrijd in het jaar 1999. Ik ontmoet hem in het Douwe Egberts café in Rotterdam.

 

Waarom heb jij meegedaan aan de El Hizjra literatuurprijs?
Ik deed in 1999 mee aan de wedstrijd. Mijn verhaal moest eind december ingeleverd worden. De uitreiking was in maart 2000. Ik studeerde toen nog Nederlands in Leiden. Voor een universiteitsblad schreef ik toentertijd een kort verhaal. Dat verhaal werd gepubliceerd en viel in de smaak. Een studiegenoot vertelde me over El Hizjra.
“Stuur hetzelfde verhaal in en je maakt vast wel kans”, zei ze tegen mij. Ik zond het verhaal in en ik kreeg een aanmoedigingsprijs. Abdelkader Benali, die in de jury zat, was een bekende van mij. Hij was heel verrast, omdat de jury niet te zien kreeg wie de auteurs waren. Benali en ik hebben samen HAVO gedaan, we kwamen elkaar weer tegen op het HBO en later ook op de universiteit. Hij studeerde Geschiedenis. Mijn inzending was een deel van een groter project dat ik graag in zijn geheel aan hem wilde laten lezen. Benali was er ook heel benieuwd naar. Hij adviseerde mij om het naar zijn uitgever te sturen. Daarnaast hielp het dat El Hizjra ervoor zorgde dat ik werd opgepikt door uitgevers. Zo is het balletje gaan rollen. Maar de vraag waarom: ik zocht erkenning en die kreeg ik door de prijs en toen door de uitgever.

 

Wat voor effect had de literatuurwedstrijd op jouw carrière?
Het zorgde ervoor dat ik de aandacht trok bij een uitgeverij. Ik had uiteindelijk wel mijn weg gevonden, maar nu kwam het succes naar mij toe. Ik hoefde niet op zoek te gaan naar een uitgever.

 

Hoe kunnen wij kleurrijke jongeren stimuleren meer te schrijven?
Is er wel een behoefte aan meer geschrijf, vraag ik mij af. Ze schrijven rapteksten en gedichten. Het ging bij mij ook helemaal vanzelf. Ik zat met Benali in de klas en die deed niets anders dan schrijven. Hij schreef verhalen en toneelstukken voor school. Ik had er destijds geen behoefte aan. Het begon pas na mijn twintigste te kriebelen. Als ik een boek las, dan dacht ik, dat kan ik ook en dat wil ik ook. En dan ging ik aan de slag, helemaal niet met het idee dat ik ooit een boek zou gaan schrijven. Ik vond het gewoon heel leuk. Ik schreef brieven of gedichten aan docentes. De ambitie om een boek te schrijven, kreeg ik pas na een wereldreis op mijn 22ste. Onderweg las ik Siddhartha en toen zag ik het helemaal voor me. Het verlichtte mijn pad. Ik zag het ineens heel helder: ik ga een boek schrijven.
De schrijverswereld is eenzijdig en blank. Het verandert wel langzamerhand en dit wordt opgepikt door de blanke Nederlanders. Ze omarmen de multiculturele identiteit. Het is iets waar wij doorheen moeten. Ook omdat het letterenlandschap niet het meest toegankelijke is. Het bestaat vooral uit schrijvers die erg op zichzelf zijn. Eenzaamheid hoort bij het vak en wordt bevestigd in het klimaat. Er zijn wel een aantal literaire clubjes die best open zijn. Maar dat is allemaal in marge. Als je diversiteit wilt creëren dan denk ik niet dat je dat moet doen via de literaire wereld.
Volgens mij krijgen Westerse schrijvers met dezelfde obstakels te maken. Je moet jouw werk durven in te zenden en durven je mond open te trekken. Ik geloof niet dat schrijvers van allochtone komaf het moeilijker hebben of moeilijker gepubliceerd worden.

 

Wat is op dit moment je grootste uitdaging als schrijver?
Afleiding. Ik schrijf ook voor de Volkskrant en als ik een idee heb dan krijg ik binnen no time groen licht. Een voorstel voor de Volkskrant is concreet genoeg om snel werk van te maken. Maar een roman is niet zo concreet, het vereist een zoektocht die soms niks oplevert en omdat het zo een enorm tijdsbestek beslaat, ontdek je allerlei manieren om jezelf te ontvluchten. Je zoekt het in afleiding, je gaat ineens meer lezen in plaats van schrijven. Je gaat je verdiepen in het leven van je kinderen. Je gaat dus uitvluchten zoeken. De enige manier om dat te doorbreken is door een strak schema voor jezelf op te stellen. Dit kan je alleen doen als je concrete plannen hebt. Door bijvoorbeeld per hoofdstuk te concretiseren, waarna het een kwestie van invullen is.
Ik werkte in het begin heel erg intuïtief en nu ga ik steeds meer planmatig werken zonder dat het ten koste gaat van mijn intuïtie. Het is een langzaam proces. Ik vind dat het moeilijkste wat er is, planmatig schrijven. Sommige schrijvers hebben al helemaal uitgedacht wat er per scène gebeurt. Dat tikken zij dan uit. Zij beginnen niet met schrijven voordat de hele muur is dichtgemetseld met scènes die zij willen uitwerken. Ik kan dat niet, dat schrikt mij af. As ik het idee heb dat ik weet wat er gaat gebeuren, dan heb ik er al geen zin meer in. Waarom moet ik het dan nog opschrijven? Dat is iets wat beetje bij beetje moet komen, maar uiteindelijk moet het beiden kunnen.

 

Wat zou jij willen meegeven aan de toekomstige deelnemers van de El Hizjra literatuurwedstrijd?
Voor de twijfelaars: twijfelen is heel gezond. Als je groot werk hebt liggen, dan is de El Hizjra prijs een prima manier om binnen te komen én om gepubliceerd te worden. Lang niet alle winnaars hebben het zo gedaan. Ik heb mijn manuscript alleen ingezonden, omdat ik datzelfde verhaal al had ingestuurd naar dat universiteitsblaadje. Het beviel mij wel en ik droomde nog niet van publicatie. Het overviel mij en dat was prettig. Al heb ik later wel spijt gehad: als ik nu mijn debuutroman lees dan had het veel beter gekund. Achteraf denk ik dat ik had moeten wachten met gepubliceerd worden. Maar dat zal iedereen waarschijnlijk wel hebben.

2 juli: literaire iftar (uitverkocht)

Op 2 juli organiseert El Hizjra, centrum voor Arabische kunst en literatuur, een veelzijdige Literaire Iftar, die zal plaatsvinden tussen de boeken van boekhandel Scheltema op het Rokin in Amsterdam. We beginnen deze avond met verschillende voordrachten van debutanten wiens werk deze zomer gepubliceerd gaat worden in de bundel De kleur geel.

 

Tevens vindt er de officiële kick-off van de El Hizjra Literatuurwedstrijd 2016 plaats. Voor iedereen die geïnteresseerd is in het inzenden van een kort verhaal of gedicht wordt in september de workshop ‘Vind je verhaal’ gegeven door niemand minder dan Mounir Samuel! Naast de voordrachten van de debutanten en een optreden van Lamia Makkadem is er livemuziek van Çiğdem Okyucu en sluiten we de avond af met een gezamenlijke iftar. TV-koks Nadia Zerouali & Merijn Tol verzorgen een heerlijk toetje. Kortom, een literaire en culinaire avond om niet snel te vergeten!

 

Let op: Er is een beperkt aantal plaatsen beschikbaar, dus meld je snel aan door onderstaand formulier in te vullen.

 

PROGRAMMA
Wanneer: zaterdag 2 juli 2016
Waar: boekhandel Scheltema, Rokin 9 in Amsterdam
Inloop: 19:30 uur, programma start 20:00
Bijdrage: €5,-

 

OVER EL HIZJRA
El Hizjra werd 1987 opgericht met als doel een artistieke brug te slaan tussen de westerse en oosterse wereld. Hiermee is het een van de eerste multiculturele organisaties die zich inzet voor het culturele erfgoed van migranten. Sinds 1992 wordt jaarlijks de El Hizjra Literatuurprijs uitgereikt.

 

OVER MOUNIR SAMUEL
Met het verhaal ‘Afscheid zonde einde’ won politicoloog en voormalig Midden-Oostencorrespondent Mounir Samuel in 2007 de El Hizjra Literatuurprijs. Inmiddels heeft hij acht boeken op zijn naam staan, waaronder het in 2015 verschenen Dansen tussen golven traangas.

 

OVER LAMIA MAKADDAM
Lamia Makaddam studeerde Arabische taal- en letterkunde in Tunesië. Ze woont sinds 1998 in Nederland en werkte als journalist bij de afdeling Arabisch van de Wereldomroep. In 2001 won ze de El Hizjra Literatuurprijs. In 2007 debuteerde ze met de bundel Ta’m al- fâkiha al-shatawiyya (De smaak van winterappel). Haar tweede boek Einde gedicht verscheen vorig jaar bij Dar Afaq, Cairo.

 

OVER NADIA ZEROUALI & MERIJN TOL
Al 10 jaar schrijven Nadia Zerouali en Merijn Tol kookboeken over de Arabische keuken, van Marokko tot Libanon. De dames zijn o.a. bekend van 24Kitchen en magazines als Foodies en delicious. En natuurlijk hun eigen productlijn: Nadia & Merijn’s SOUQ. Surf voor meer informatie naar nadiaenmerijn.nl.

 

Dit evenement is ook aangekondigd via Facebook.

 

Sign Up here!

First Name

Last Name

E-mailadress

Sex

Date of Birth

Adress

Postal code

Place

Your email (compulsory field)

Your phonenumber

Confirm your attendance
Yes, I attend and pay a fee of €5,-

Remarks

Subject

Your Message

I am sending a..

Poem / short story

upload

Subject

Elaboration

Mijn Averroes: ontdek de Arabische filosofen

Ik heb een speciale band met de in Marokko begraven filosoof Averroes. Het is de eerste Arabische filosoof waarin ik mij verdiepte. Per toeval ontdekt, en nu verwijs ik maar al te graag naar hem.

Filosofie, geneeskunde, islamitisch recht, astronomie, psychologie, wiskunde, niks was deze 12e eeuwse filosoof te veel. Maar hoe bekend is deze filosoof in het Westen? Kennen Arabische Nederlanders hem?
In een wereld waarin het Oosten en het Westen nog vaak tegenover elkaar staan, kan het absoluut geen kwaad om eens stil te staan bij de man die voor mij persoonlijk het Oosten vertegenwoordigt, maar ook – in mindere maten – het Westen. Zo hadden wij Aristoteles zonder de werken van Averroes waarschijnlijk niet gekend. Hij bestudeerde, analyseerde en becommentarieerde de geschriften van deze beroemde Griekse filosoof. In de 12e eeuw waren de werken van de filosofen uit de klassieke oudheid nauwelijks voorhanden. Averroes bracht Aristoteles naar het Westen. Hij bevindt zich midden op die brug waarover we het vaak hebben. De brug die het culturele erfgoed van het Oosten draagt en aan het Westen voorstelt.

Op een regenachtige avond zit ik in een schattige boekhandel, Libre Ere, in het 11e arrondissement in Parijs. Schrijver Fouad Laroui zal een paar mooie, maar vooral belangrijke woorden over deze filosoof uitspreken. Hij wil het vooral hebben over de vraag die Averroes zichzelf stelde: is het toegestaan binnen het islamitisch geloof te filosoferen. “Islamitisch” zou je in principe kunnen vervangen door elk andere religie. Het antwoord van Averroes is duidelijk. Hij komt tot het antwoord dat het geloof de mensen zelfs verplicht tot het bedrijven van filosofie. In de tijd van Averroes en zelfs nog eeuwen daarna omvatte het begrip filosofie, niet alleen de klassieke filosofie, maar ook de natuurwetenschappen. Maar hoe zit het dan als de filosofie in strijd is met de openbaring? Volgens Averroes kan je de waarheid op twee manieren bereiken: via religie of via de filosofie. Als deze twee waarheden recht tegenover elkaar komen te staan, dan zal de openbaring anders geïnterpreteerd moeten worden. Averroes plaatst de waarheden verkregen door de filosofie boven de waarheden van de sacra doctrina. Ik noem dit voorbeeld, omdat mij nog niet zo lang geleden werd gevraagd of ik kon uitleggen waarom er moslimleerlingen zijn die weigeren de biologielessen te volgen die over de evolutietheorie gaan. Sorry dat kan ik niet uitleggen. Wat ik wel voorstel is dat filosofie een verplicht onderdeel wordt op de middelbare school. En laten we dan vooral niet de Arabische filosofen vergeten. Misschien zullen de leerlingen dan wel, net zoals Louis Pasteur, hun religieus jasje voor een blokuur biologie vervangen door een witte laboratoriumjas.

Averroes bevindt zich op die brug waaraan El Hizjra een belangrijke bijdrage levert. Averroes maakt samen met vele andere filosofen een belangrijk onderdeel uit van het Arabisch cultureel erfgoed en mag om die reden vaker gehoord en gelezen worden.

Door: Fatima Jamai
Beeld: P.R. Vigneron, Wellcome Library

Dag in dag uit ben ik uw vreemdeling

Jaren geleden woonde ik in Utrecht de oratie bij van de Zuid-Afrikaanse schrijver Marlene van Niekerk. Zij was voor een korte periode als bijzonder hoogleraar verbonden aan de Universiteit Utrecht met deze leeropdracht: de positie van de romanschrijver in post-Apartheid Zuid-Afrika. Maar in plaats van een betoog over dit onderwerp te houden, las zij een kort verhaal voor: The Fellow Traveller. Op het vliegveld van Kaapstad, terwijl ze worstelt met haar speech, komt de verteller (Van Niekerk zelf) een wat excentriek oud dametje tegen, gekleed in een zijden jas en met een roze hoed op. Het blijkt Elizabeth ‘Liz’ Costello te zijn, een personage uit twee romans van J.M. Coetzee. Liz is net als Van Niekerk een schrijver en ze is een kenner van Nederlandse poëzie. Ze zijn vanaf dat moment tot elkaar veroordeeld.
Ik ben een schrijver, ik vertel verhalen, verwacht niet méér van mij. Dat is wat ik destijds onthield uit het verhaal van Van Niekerk. Ik vond het iets ontwijkends hebben, iets typisch postmoderns ook. Als een schrijver ‘slechts’ verhalen vertelt en niet iets kan of wil zeggen over haar positie in de samenleving, wat blijft er dan nog over van die positie? Is een hoogleraarschap aan een publieke instelling dan nog gerechtvaardigd?

TheIraqiChrist-cover Deze maand was de Fins-Iraakse schrijver en filmmaker Hassan Blasim te gast in Pakhuis de Zwijger, uitgenodigd door het Grote Midden-Oosten Platform. Schrijver en journalist Hans Maarten van den Brink sprak met Blasim over de oorlog in Irak, migratie, identiteit, taal en schrijven. Blasim kwam nogal nuchter over. Migratie vindt hij de normaalste zaak van de wereld, taal is slechts een instrument, een band met bepaalde landen of plekken op aarde heeft hij niet en over het schrijverschap koestert hij al helemaal geen verheven gedachten. Blasim is, zo bleek, vooral geïnteresseerd in verhalen vertellen.

En dat is een kunst die hij beheerst. In 2010 werd Blasims verhalenbundel The Madman of Freedom Square vertaald van het Arabisch naar het Engels, gevolgd door The Iraqi Christ in 2013. Het intrigerende titelverhaal van The Iraqi Christ zuigt je een surrealistische en gewelddadige wereld binnen, enigszins vergelijkbaar met een videogame. De dood kan elk moment toeslaan, maar de dood is niet altijd het einde. Blasims Christus heet Daniel, een jonge christelijke soldaat met een gave: hij kan onheil voorspellen. Vandaar dat de andere soldaten, onder wie de verteller, graag dicht in zijn buurt blijven. Zo verlaat Daniel op een dag de loopgraaf om even in de schaduw te liggen, op de voet gevolgd door zijn kameraden. Een half uur later wordt de loopgraaf gebombardeerd. De Iraakse Christus brengt tijdelijk verlossing. Het is de oorlog, of eigenlijk een aaneenschakeling van oorlogen, die vrijwel alle verhalen in de bundel conditioneert:

“In Daniel’s company the war played out like the plot of a cartoon film. In the blink of an eye, reality lost cohesion. It fell apart, and you started to hallicunate.”

Wat hier wordt verteld over de oorlog, geldt voor de meeste verhalen in de bundel. De realiteit valt uiteen in een aaneenschakeling van geweld en misère. Dat dit niet tot louter cynisme leidt, komt door Blasims gevoel voor mysterie en symboliek. Daniel is een profeet uit de Bijbel die dromen verklaarde en de toekomst voorspelde. Blasims Daniel is geobsedeerd door radars. Daniel de profeet was in ballingschap in Babylonië, een rijk dat zich ooit uitstrekte over het huidige Irak. Blasims Daniel leeft in een door oorlog verscheurd land dat echter ook geldt als de mythologische locatie van het aardse paradijs, de hof van Eden. Een zelfmoordterrorist duikt op, er vallen doden en het verhaal eindigt in het hiernamaals. Zo wordt de sluimerende dimensie van het paradijs paradoxaal genoeg sterker, evenals het religieuze aspect.
In vrijwel alle verhalen is de dood een constante factor. Er valt niet aan te ontsnappen en als je toch in leven blijft dan verlies je wel een aantal familieleden, zoals een personage in The Green Zone Rabbit overkomt. Twee van zijn broers sterven:

“The Allahu Akbar militias took them away to an undisclosed location. They drilled lots of holes in their bodies with an electric drill and then cut of their heads.”

Een contante dreiging vormt de basis van dit verhaal dat leest als een thriller. Samen met een collega verblijft de hoofdpersoon in een villa in de ‘veilige’ groene zone van de stad. Wat ze daar doen blijft lang een raadsel. Duidelijk is dat ze wachten op orders van hogerhand.

Ook mooi is Crosswords, over een bedenker van kruiswoordpuzzels die een aanslag overleeft, maar getraumatiseerd raakt. De hoofdpersoon, zijn beste vriend, vat hun jeugd als volgt samen: “We watched the adults’ wars on television and saw how the front ate up our elders.” De meeste mensen in het Westen hebben deze oorlogen ook op televisie gezien. Blasim toont zijn lezers de waanzin en wanhoop achter de schermen en daarmee ook het belang van het vertellen zelf.
Dit belang wordt soms zelfs benadrukt, zoals in het eerste verhaal van de bundel, The Song Of The Goats, dat begint in de studio van een radiostation. Mensen zijn naar de studio gekomen om hun gruwelijke verhalen te vertellen, want het aller-gruwelijkste verhaal krijgt een prijs. De hoofdpersoon zit met andere kandidaten in de donkere studio en dan begint een stem plotseling met een wonderlijk verhaal over een jongetje dat zijn broer (al dan niet) in een soort beerput heeft geduwd. Verhalen vertellen om te overleven; niet voor niets verwijst het laatste verhaal uit de bundel, A Thousand And One Knives, naar die ene klassieke raamvertelling uit de Arabische wereld.

“Ik kan overal thuis zijn in de wereld”, zei Hassan Blasim in Pakhuis de Zwijger. Zolang hij maar kan blijven vertellen. En dat brengt mij weer bij The Fellow Traveller van Van Niekerk. Ik las het na jaren opnieuw en merk nu dat ze wel degelijk een oproep doet tot engagement en betrokkenheid met de ander. In het vliegtuig, als Elizabeth Costello half bezwijkt door een combinatie van vliegangst en ouderdom, citeert Liz een gedicht van Lucebert:

Ik wilde een keizer worden
in dit leven van dwergen,
maar ik kon de zachtheid
van de perzik niet vergeten
en bleef een heel jong kind.

Ik heb ook dagelijks de witte
halzen van de angst gezien,
de harde tanden van het licht gevreesd.
Ik kon de volle stilte van de vissen niet vergeten
en werd een heel oud kind.

Nu heb ik mijn voorhoofd
met droomkleur beschilderd.
Dag in dag uit ben ik uw vreemdeling.
Ik rook een vredespijp.

De ik-figuur/Van Niekerk vraagt zich dan het volgende af:

“Was poor old Liz, in the midst of her oppression, still trying to help me with my speech? – with what I should stress: the writer is the other, the child, the dreamer, a stranger also to herself, standing in for all strangeness, all ungainliness, all vulnerability lest its place and right in the world be inked out by the masters, the bureaucrats, the sanitisers?”

Dankzij die laatsten, de meesters en de bureaucraten, leven de personages in The Iraqi Christ van Hassan Blasim dagelijks met ‘de harde tanden van het licht’. Dus worden ze gek, zwerven rond, emigreren, trekken zich terug in Finse bossen, vertellen verhalen, moorden of worden vermoord.

 

Door: Joost Vormeer
Foto:
The U.S. Army

 

The Iraqi Christ van Hassan Blasim is voor €15,95 te koop bij Athenaeum.

De oratie van Marlene van Niekerk is hier te downloaden.

Het Grote Midden-Oosten Platform is een kennisnetwerk van professionals met het Midden-Oosten als expertise. Het Grote Midden-Oosten Platform organiseert in Pakhuis de Zwijger avonden over actuele ontwikkelingen in deze regio.

Interview met Mounir Samuel (oud-winnaar El Hizjra Literatuurprijs)

Mounir Samuel

Elke maand  zoeken we een oud-finalist van de El Hizjra Literatuurprijs op. Hoe is het hen vergaan na het meedoen aan de prijs? Welke rol speelt schrijven in hun leven?

Esra Seval Dede

Mounir Samuel (1989 Amersfoort) heeft meegedaan aan de El Hizjra literatuur wedstrijd in 2007 en 2008. Ik ontmoet hem in café podium Mozaïek.

Waarom deed je mee aan de el Hizjra literatuurwedstrijd?

Ik was vijftien jaar toen ik meedeed aan de literatuurwedstrijd. El Hizjra had een advertentie in het vaktijdschrift ZemZem geplaatst. Ik las dat tijdschrift, omdat ik toen al veel interesse had in het Midden-Oosten. Vooral in Egypte, waar mijn roots liggen. Ik zag Egypte snel veranderen. Ook binnen de familie zag ik het individualisme naar voren komen en familiebanden steeds meer verwateren. Ik heb altijd een drang gehad om mijn Egypte vast te leggen, het Egypte van de jaren negentig. Schrijven heb ik sinds mijn kindertijd geweldig gevonden en mijn moeder vond dat ik aan de wedstrijd moest meedoen. Ik was al sinds mijn twaalfde bezig met mijn eerste roman. Ik stuurde voor de wedstrijd een van die hoofdstukken op en ik won een gedeelde eerste prijs. Het jaar erna heb ik weer meegedaan met een los kort verhaal, waarmee ik ook de eerste prijs binnensleepte.

Wat voor effect had de literatuurwedstrijd op jouw carrière?

Het had vrij veel effect. Mijn eerste inzending, “Afscheid zonder einde”, kreeg al veel belangstelling. Na mijn tweede inzending “De laatste Slangendans” werd er een documentaire over mij gemaakt. Ik heb snel daarna mijn manuscript ingediend bij een uitgever en vanaf dat moment ben ik steeds meer gaan schrijven en ben ik naar steeds grotere uitgeverijen gegaan. Door de naamsbekendheid die het mij gaf, nam mijn carrière als schrijver een vogelvlucht.

Hoe kunnen wij kleurrijke jongeren stimuleren meer te schrijven?

Goede literatuur gaat over het onbekende, je schrijft bijna nooit over je eigen setting. De kracht is op zoek gaan naar het onbekende binnen je vertrouwde setting. De jongeren in Nederland hebben genoeg verhalen binnen hun achtergrond die gelezen moeten worden. Wat ik mis in de Nederlandse literatuur is maatschappelijk engagement. Het is heel eenkennig. Ik denk dat, als wij een bijdrage willen leveren aan het maatschappelijk debat, wij zullen moeten schrijven over identiteitskwesties, eenzaamheid in de stad, vluchtelingen, de echte wereld van vandaag etc. Je hebt dan een plus als je niet uit het Gooi komt, maar uit Kanaleneiland of de Schilderswijk. Ik ken journalisten die een jaar daar wonen om een boek te schrijven. Heel leuk, maar de jongeren in de Schilderswijk kennen het veel beter. Tegen deze jongeren wil ik zeggen: sta op en schrijf zelf een boek over de nuances in de wijk. Meneer Henk en Piet hebben een externe bril op. We moeten aan deze jongeren laten zien dat hun eigen verhalen het waard zijn om op papier te zetten.

Wat is op dit moment je grootste uitdaging als schrijver?

Mijn volgende roman, Zetá, is mijn grootste uitdaging. Het boek zal in september verschijnen. Het wordt mijn grote literair debuut. Ik heb er tien jaar aan gewerkt en het wordt steeds actueler. Het gaat onder andere over de influx van vluchtelingen en over klimaatveranderingen. Mijn woorden over deze onderwerpen, die ik tien jaar geleden heb geschreven, zijn anno 2016 nog steeds van belang. Mijn leven heeft dit boek doorlopen, niet andersom en het bepaalt op dit moment ook mijn dagelijkse leven. Ik ga hierna een boek schrijven over mijn interne en externe reis. Mijn reis over zes continenten, mijn lichamelijke reis en de gevolgen ervan. Mijn zoektocht naar God zal ik ertussen weven. Het boek zal “God is groot” heten.

Wat zou jij willen meegeven aan de toekomstige deelnemers aan de wedstrijd?

Houd het niet bij een inzending alleen, maar zorg dat je al een concreet idee of plan hebt, zodat je een voorstel kan indienen bij een uitgever. Als je een carrière als schrijver serieus wilt nemen, dan moet je zo’n momentum pakken. Zorg ervoor dat je in ieder geval een idee voor een boek of een serie hebt. Geef er een gevolg aan. Het kan ook een reeks artikelen zijn die je in de toekomst wilt schrijven. De prijs kan een steuntje in de rug zijn. Wees niet ontmoedigd als je afwijsbrieven krijgt van uitgeverijen, want die krijgt iedereen. Het blijft een cliché, maar het is wel zo. Als schrijven je roeping is, dan moet je volhouden.

Foto: www.mounirsamuel.nl

Pagina 1 van 41234